Post by : Jan Punjab Bureau

ਮੂਲ ਮੰਤਰ

ੴ ਸਤਿ ਨਾਮੁ ਕਰਤਾ ਪੁਰਖੁ ਨਿਰਭਉ ਨਿਰਵੈਰੁ ਅਕਾਲ ਮੂਰਤਿ ਅਜੂਨੀ ਸੈਭੰ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥
ਜਪੁ ॥
ਆਦਿ ਸਚੁ ਜੁਗਾਦਿ ਸਚੁ ॥
ਹੈ ਭੀ ਸਚੁ ॥
ਨਾਨਕ ਹੋਸੀ ਭੀ ਸਚੁ ॥

ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ

ੴ (ਇਕ ਓਅੰਕਾਰ) – ਪਰਮਾਤਮਾ ਇੱਕ ਹੈ।

ਸਤਿ ਨਾਮੁ – ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੱਚ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਅਸਤਿਤਵ ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਕਰਤਾ ਪੁਰਖੁ – ਉਹ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ।

ਨਿਰਭਉ – ਉਹ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਨਹੀਂ।

ਨਿਰਵੈਰੁ – ਉਹ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।

ਅਕਾਲ ਮੂਰਤਿ – ਉਸ ਦਾ ਸਰੂਪ ਕਾਲ (ਸਮੇਂ) ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਉਹ ਅਮਰ ਹੈ।

ਅਜੂਨੀ – ਉਹ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।

ਸੈਭੰ – ਉਹ ਆਪੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।

ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ – ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਜਪੁ – ਉਸ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰੋ, ਨਾਮ ਜਪੋ।

ਆਦਿ ਸਚੁ – ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਉਹ ਸੱਚ ਸੀ।

ਜੁਗਾਦਿ ਸਚੁ – ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੱਚ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਹੈ ਭੀ ਸਚੁ – ਉਹ ਅੱਜ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ।

ਨਾਨਕ ਹੋਸੀ ਭੀ ਸਚੁ – ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਫਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਸਦਾ ਸੱਚ ਹੀ ਰਹੇਗਾ।

ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ

ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹੀ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ।

ਪਰਮਾਤਮਾ ਸੱਚ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਹੋਂਦ ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਉਹ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਰਚਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਡਰ ਜਾਂ ਦਬਾਅ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਸਰੂਪ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਉੱਤੇ ਜਨਮ, ਮੌਤ ਜਾਂ ਨਾਸ ਦਾ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਆਪੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਨਾਮ ਦੇ ਸਿਮਰਨ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। "ਜਪੁ" ਸ਼ਬਦ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਸਿਮਰਨ ਕਰੇ।

ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਫਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਸੱਚ ਸੀ, ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅੱਜ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਦਾ ਸੱਚ ਹੀ ਰਹੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਭਗਤੀ, ਸੱਚੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਰਾਹੀਂ ਆਤਮਕ ਉੱਚਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।