Plastic Notes: ਕੀ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਉਣਗੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਨੋਟ? ਨਾ ਫਟਣਗੇ, ਨਾ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਖਰਾਬ ਹੋਣਗੇ, RBI ਕਰ ਰਿਹਾ ਵੱਡੀ ਤਿਆਰੀ

Plastic Notes ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ RBI ਦਾ ਵੱਡਾ ਪਲਾਨ! ਕੀ ਜਲਦ ਬਦਲ ਜਾਣਗੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਰੰਸੀ ਨੋਟ?

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਲਦ ਹੀ ਕਰੰਸੀ ਨੋਟਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਵੱਲੋਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ Plastic Notes ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ 'ਤੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਰੰਸੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨੋਟ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਮ ਕਾਗਜ਼ੀ ਨੋਟਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਣਗੇ, ਸਗੋਂ ਪਾਣੀ, ਨਮੀ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਾਰਨ ਵੀ ਜਲਦੀ ਖਰਾਬ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ।

ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ RBI ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ ਕਿ ਪਾਲੀਮਰ ਅਧਾਰਿਤ ਕਰੰਸੀ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਅੰਤਿਮ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਇਸ ਚਰਚਾ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਬੈਂਕਿੰਗ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ Plastic Notes ਭਾਰਤ ਲਈ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਟਿਕਣ ਵਾਲਾ ਵਿਕਲਪ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਕੀ ਹਨ Plastic Notes?

Plastic Notes ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪਾਲੀਮਰ ਮਟੀਰੀਅਲ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਆਮ ਪਲਾਸਟਿਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਕਨੀਕੀ ਪਦਾਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਰੰਸੀ ਨੋਟਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨੋਟ ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਗਜ਼ੀ ਨੋਟਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਈ ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖ਼ਾਸੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨਾ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਫਟਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਹੀ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਖਰਾਬ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਫੀਚਰ ਜੋੜੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨਕਲੀ ਨੋਟ ਬਣਾਉਣਾ ਹੋਰ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

RBI ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਵਿਚਾਰ?

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਕਰੋੜਾਂ ਨੋਟ ਖਰਾਬ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਬਦਲਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਛੋਟੇ ਮੁੱਲ ਦੇ ਨੋਟ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਲਦੀ ਫਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗੰਦੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਛਾਪਣ 'ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ RBI ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਖਰਚਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ Plastic Notes ਦੀ ਉਮਰ ਕਾਗਜ਼ੀ ਨੋਟਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਨੋਟ ਛਾਪਣ ਦੀ ਲਾਗਤ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਖਰਚੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਚਤ ਹੋਵੇਗੀ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ :- Kirti Chakra Award: Major Arshdeep Singh Gill ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਕੀਰਤੀ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ, 84 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਹੀਰੋ

ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਵਰਤੋਂ

ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦੇਸ਼ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ Polymer Currency ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੈਨੇਡਾ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਵੀ Plastic Notes ਅਪਣਾਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨੋਟ ਜ਼ਿਆਦਾ ਟਿਕਾਊ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਾਬਤ ਹੋਏ ਹਨ।

ਕੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਹੋਈ ਸੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼?

ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ Plastic Notes ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਾਲ 2012 ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕੁਝ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਲੀਮਰ ਨੋਟਾਂ ਦੇ ਟਰਾਇਲ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ।

ਹੁਣ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ RBI ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਤਕਨੀਕ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਕੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਚਰਚਾ?

Plastic Notes ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਕਦਮ ਮੰਨ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਸ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ 'ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਾਗਤ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਜਲੰਧਰ, ਪਟਿਆਲਾ, ਬਠਿੰਡਾ ਅਤੇ ਮੋਹਾਲੀ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਵਿਸ਼ਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਕੀ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਮੌਜੂਦਾ ਨੋਟ?

ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਕਈ ਅਫਵਾਹਾਂ ਵੀ ਫੈਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਜਲਦ ਹੀ ਸਾਰੇ ਕਾਗਜ਼ੀ ਨੋਟ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਪਰ RBI ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਮੌਜੂਦਾ ਨੋਟ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੈਧ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ।

ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਜੇਕਰ RBI ਦੀ ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਛੋਟੇ ਮੁੱਲ ਵਾਲੇ ਨੋਟਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵੱਡੇ ਮੁੱਲ ਦੇ ਨੋਟ ਵੀ Plastic Notes ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਰੰਸੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੋਰ ਆਧੁਨਿਕ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਨਤੀਜਾ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ Plastic Notes ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਚਰਚਾ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਜੇ ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਵਿਚਾਰ ਅਧੀਨ ਹੈ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਇਹ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਬੈਂਕਿੰਗ ਅਤੇ ਕਰੰਸੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਈ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬਦਲਾਅ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਜ਼ਬੂਤ, ਪਾਣੀ-ਰੋਧਕ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ Plastic Notes ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਕਰੰਸੀ ਵਜੋਂ ਦੇਖੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਸਭ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ RBI ਦੇ ਅਗਲੇ ਫੈਸਲੇ 'ਤੇ ਟਿਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। 

Opinion

ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ Plastic Notes ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਰੰਸੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਨੋਟ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚੱਲਣਗੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਵੇਂ ਨੋਟ ਛਾਪਣ ਦੀ ਲਾਗਤ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਰੀਸਾਈਕਲਿੰਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕੁਝ ਸਵਾਲ ਅਜੇ ਵੀ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹਨ। ਜੇਕਰ RBI ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਰੰਸੀ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬਦਲਾਅ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

Summary

RBI ਵੱਲੋਂ Plastic Notes ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਨੋਟ ਆਮ ਕਾਗਜ਼ੀ ਨੋਟਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਟਿਕਾਊ, ਪਾਣੀ-ਰੋਧਕ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋਣਗੇ। ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ Polymer Currency ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਵੀ ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਅੰਤਿਮ ਐਲਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।

Disclaimer

ਇਹ ਲੇਖ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। RBI ਜਾਂ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ Plastic Notes ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਅੰਤਿਮ ਫੈਸਲਾ ਜਾਂ ਅਧਿਕਾਰਿਕ ਐਲਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਤੀਜੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ RBI ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜ਼ਰੂਰ ਚੈੱਕ ਕਰਨ।