Post by : Raman Preet

ਸੋਰਠਿ ਮਹਲਾ ੫

ਪਰਮੇਸਰਿ ਦਿਤਾ ਬੰਨਾ ॥
ਦੁਖ ਰੋਗ ਕਾ ਡੇਰਾ ਭੰਨਾ ॥
ਅਨਦ ਕਰਹਿ ਨਰ ਨਾਰੀ ॥
ਹਰਿ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭਿ ਕਿਰਪਾ ਧਾਰੀ ॥੧॥

ਸੰਤਹੁ ਸੁਖੁ ਹੋਆ ਸਭ ਥਾਈ ॥
ਪਾਰਬ੍ਰਹਮੁ ਪੂਰਨ ਪਰਮੇਸਰੁ ਰਵਿ ਰਹਿਆ ਸਭਨੀ ਜਾਈ ॥ ਰਹਾਉ ॥

ਧੁਰ ਕੀ ਬਾਣੀ ਆਈ ॥
ਤਿਨਿ ਸਗਲੀ ਚਿੰਤ ਮਿਟਾਈ ॥
ਦਇਆਲ ਪੁਰਖ ਮਿਹਰਵਾਨਾ ॥
ਹਰਿ ਨਾਨਕ ਸਾਚੁ ਵਖਾਨਾ ॥੨॥੧੩॥੭੭॥

ਰਾਗ ਸੋਰਠਿ | ਮਹਲਾ ੫ | ਅੰਗ ੬੨੮

ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਅਰਥ

੧. ਪਰਮੇਸਰਿ ਦਿਤਾ ਬੰਨਾ ॥

ਅਰਥ:
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਉੱਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਰਾਂ, ਮਾਇਆ ਅਤੇ ਬੁਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਅੱਗੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੋਕ (ਬੰਨਾ) ਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਭੂ ਆਪ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲਤ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸਿੱਖਿਆ:
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਖਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

੨. ਦੁਖ ਰੋਗ ਕਾ ਡੇਰਾ ਭੰਨਾ ॥

ਅਰਥ:
ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਿਹਰ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚਲੇ ਦੁੱਖ, ਚਿੰਤਾਵਾਂ, ਡਰ, ਹੰਕਾਰ, ਲੋਭ, ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਤਮਕ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਘਰ ਢਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਵੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਿੱਖਿਆ:
ਅਸਲ ਰੋਗ ਸਰੀਰ ਦੇ ਨਹੀਂ, ਮਨ ਦੇ ਵਿਕਾਰ ਹਨ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਤੇ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਨਾਲ ਇਹ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

੩. ਅਨਦ ਕਰਹਿ ਨਰ ਨਾਰੀ ॥

ਅਰਥ:
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਇਸਤਰੀ ਹੋਣ ਜਾਂ ਪੁਰਸ਼, ਹਰ ਕੋਈ ਅੰਦਰੋਂ ਸੱਚਾ ਆਨੰਦ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਨੰਦ ਕਿਸੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਜਾਂ ਦੁਨਿਆਵੀ ਸੁਖ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਸਿੱਖਿਆ:
ਆਤਮਕ ਆਨੰਦ ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਹੈ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਭੇਦਭਾਵ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

੪. ਹਰਿ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭਿ ਕਿਰਪਾ ਧਾਰੀ ॥੧॥

ਅਰਥ:
ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੁਖ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਮਿਹਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਹਨੇਰੇ ਦੀ ਥਾਂ ਚਾਨਣ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਿੱਖਿਆ:
ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਿਹਰ ਮੰਗਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਆਤਮਕ ਉੱਨਤੀ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।

ਰਹਾਉ

ਸੰਤਹੁ ਸੁਖੁ ਹੋਆ ਸਭ ਥਾਈ ॥

ਅਰਥ:
ਹੇ ਸੰਤ ਜਨੋ! ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਸੁਖ ਹੀ ਸੁਖ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਤ ਭਾਵੇਂ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਵੀ ਹੋਣ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਪਾਰਬ੍ਰਹਮੁ ਪੂਰਨ ਪਰਮੇਸਰੁ ਰਵਿ ਰਹਿਆ ਸਭਨੀ ਜਾਈ ॥

ਅਰਥ:
ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਥਾਂ ਜਾਂ ਇੱਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ। ਹਰ ਜੀਵ, ਹਰ ਕਣ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਜੋਤ ਵੱਸ ਰਹੀ ਹੈ।

ਸਿੱਖਿਆ:
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਸਿੱਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚੋਂ ਨਫ਼ਰਤ, ਈਰਖਾ ਅਤੇ ਭੇਦਭਾਵ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

੫. ਧੁਰ ਕੀ ਬਾਣੀ ਆਈ ॥

ਅਰਥ:
ਗੁਰਬਾਣੀ ਕੋਈ ਆਮ ਮਨੁੱਖੀ ਰਚਨਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਹੋਈ ਦਿਵਿਆ ਬਾਣੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਬਾਣੀ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬਦਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਿੱਖਿਆ:
ਗੁਰਬਾਣੀ ਸਿਰਫ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਹੈ।

੬. ਤਿਨਿ ਸਗਲੀ ਚਿੰਤ ਮਿਟਾਈ ॥

ਅਰਥ:
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਇਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਫ਼ਿਕਰਾਂ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪ੍ਰਭੂ ਉੱਤੇ ਇੰਨਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਸਿੱਖਿਆ:
ਸੱਚੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਭੂ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਦੁਨਿਆਵੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ।

੭. ਦਇਆਲ ਪੁਰਖ ਮਿਹਰਵਾਨਾ ॥

ਅਰਥ:
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਬੇਅੰਤ ਦਇਆਲੂ ਅਤੇ ਮਿਹਰਬਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਇਕੱਲਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ ਅਤੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸਿੱਖਿਆ:
ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਦਇਆ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

੮. ਹਰਿ ਨਾਨਕ ਸਾਚੁ ਵਖਾਨਾ ॥੨॥

ਅਰਥ:
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਫਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਿਹਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਵੇਲੇ ਸੱਚੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪਦਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਜੀਵਨ ਨਾਮ-ਸਿਮਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸੁਖੀ ਅਤੇ ਸਫਲ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਸਿੱਖਿਆ:
ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਮਾਈ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਸੁਖ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸੰਦੇਸ਼

ਇਸ ਪਾਵਨ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਸਾਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਮ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਦੁੱਖ, ਚਿੰਤਾ, ਡਰ ਅਤੇ ਵਿਕਾਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸੱਚੇ ਆਨੰਦ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸੰਤੋਖ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਸੰਦੇਸ਼ ਹੈ।

#ਜਨ ਪੰਜਾਬ #ਪੰਜਾਬ ਖ਼ਬਰਾਂ