Rajasthan Refinery Fire: ਪਚਪਦਰਾ ਰਿਫਾਈਨਰੀ ’ਚ ਅੱਗ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ, PM ਮੋਦੀ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਟਲਿਆ

ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਬਾਲੋਤਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਪਚਪਦਰਾ ਰਿਫਾਈਨਰੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਅੱਗ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਊਰਜਾ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ’ਤੇ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਖੜਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ Rajasthan Refinery Fire ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ Narendra Modi ਵੱਲੋਂ 21 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਉਦਘਾਟਨ ਸਮਾਗਮ ਵੀ ਟਾਲਣਾ ਪਿਆ।

ਇਹ ਰਿਫਾਈਨਰੀ, ਜਿਸਨੂੰ ‘ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਦਾ ਰਤਨ’ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਲਗਭਗ 79,450 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਗ੍ਰੀਨਫੀਲਡ ਇੰਟੀਗ੍ਰੇਟਿਡ ਰਿਫਾਈਨਰੀ-ਕਮ-ਪੈਟਰੋਕੈਮੀਕਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਸਮਰੱਥਾ 9 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਹੈ ਅਤੇ 2.4 ਐਮਐਮਟੀਪੀਏ ਪੈਟਰੋਕੈਮੀਕਲ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।

ਅੱਗ ਕਿਵੇਂ ਲੱਗੀ?

20 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਦੁਪਹਿਰ ਕਰੀਬ 1:55 ਵਜੇ ਰਿਫਾਈਨਰੀ ਦੇ ਕਰੂਡ ਡਿਸਟਿਲੇਸ਼ਨ ਯੂਨਿਟ (CDU) ਅਤੇ ਵੈਕਿਊਮ ਡਿਸਟਿਲੇਸ਼ਨ ਯੂਨਿਟ (VDU) ਦੇ ਹੀਟ ਐਕਸਚੇਂਜਰ ਸਰਕਿਟ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਅੱਗ ਭੜਕ ਉੱਠੀ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਾਂਚ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਾਈਡਰੋਕਾਰਬਨ ਲੀਕੇਜ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹਾਦਸਾ ਵਾਪਰਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅੱਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲ ਗਈ ਅਤੇ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕਾਲਾ ਧੂੰਆ ਛਾ ਗਿਆ।

ਰਾਹਤ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਕਾਰਵਾਈ

ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਰਿਫਾਈਨਰੀ ਦੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਟੀਮ ਨੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਯੂਨਿਟਾਂ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਾਇਰ ਬ੍ਰਿਗੇਡ ਦੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਨੇ ਲਗਭਗ 2.5 ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਮੁਸ਼ੱਕਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੱਗ ’ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਮੌਜੂਦ ਲਗਭਗ 200 ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ।

ਉਦਘਾਟਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਟਲਿਆ

ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੇਂਦਰੀ ਪੈਟਰੋਲਿਅਮ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਉਦਘਾਟਨ ਸਮਾਗਮ ਨੂੰ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਵੱਲੋਂ ਯੂਨਿਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਜਨਸਭਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਨਾਲ ਹੀ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ Bhajanlal Sharma ਨੇ ਘਟਨਾ ਦੀ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਜਾਂਚ ਦੇ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਮਹੱਤਤਾ

ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਨੀਂਹ 2013 ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ Hindustan Petroleum Corporation Limited (HPCL) ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਉਪਰਾਲੇ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ HPCL ਦੀ 74% ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੀ 26% ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਹੈ।

ਰਿਫਾਈਨਰੀ ਪੈਟਰੋਲ, ਡੀਜ਼ਲ, ਪਾਲੀਪ੍ਰੋਪਾਈਲੀਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਪੈਟਰੋਕੈਮੀਕਲ ਉਤਪਾਦ ਤਿਆਰ ਕਰੇਗੀ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਊਰਜਾ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗੀ।

ਸੁਰੱਖਿਆ ’ਤੇ ਸਵਾਲ

ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਇਸ ਨੇ ਰਿਫਾਈਨਰੀ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਤਿਆਰੀਆਂ ’ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਸਵਾਲ ਖੜੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਸਭ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਜਾਂਚ ਰਿਪੋਰਟ ’ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਗ ਦੇ ਅਸਲ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਵੇਗੀ।