Punjab Power Crisis: ਵਧਦੀ ਮੰਗ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਲੇ ਦਾ ਘਟਦਾ ਸਟਾਕ, ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟਾਂ ’ਤੇ ਵਧਿਆ ਦਬਾਅ

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਵਧਦੀ ਮੰਗ ਅਤੇ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਲੇ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਥਿਤੀ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਬਣਦੀ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਤੰਬਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੂਬੇ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਮੰਗ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਿੱਜੀ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀਮਤ ਕੋਲਾ ਸਟਾਕ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਰਕਾਰੀ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦੇ ਯੂਨਿਟਾਂ ਵਿੱਚ ਤਕਨੀਕੀ ਖਰਾਬੀਆਂ ਨੇ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ’ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧਾਇਆ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕਿੰਨੀ ਵਧੀ?

2 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਿਜਲੀ ਮੰਗ 16,343 ਮੈਗਾਵਾਟ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਇਸੇ ਦਿਨ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ 6,830 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦੀ ਮੰਗ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ 139 ਫੀਸਦੀ ਵੱਧ ਸੀ। ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੇਜ਼ ਵਾਧੇ ਨੇ ਸੂਬੇ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਾਹਮਣੇ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਖੜ੍ਹੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਵਧੀ ਮੰਗ ਪਿੱਛੇ ਘੱਟ ਮੀਂਹ ਕਾਰਨ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਟਿਊਬਵੈੱਲਾਂ ਦੀ ਵਧੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਕਾਰਨ ਕੂਲਿੰਗ ਲੋਡ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੰਗ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਬਾਹਰੋਂ ਬਿਜਲੀ ਖਰੀਦਣੀ ਪਈ। 2 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਹੀ ਕਰੀਬ 2,709 ਲੱਖ ਯੂਨਿਟ ਬਿਜਲੀ ਖਰੀਦੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਦੀ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਲਾਗਤ 119.5 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੱਸੀ ਗਈ।

ਰਾਜਪੁਰਾ ਅਤੇ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਵਿੱਚ ਕੋਲੇ ਦਾ ਸਟਾਕ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ

Punjab Power Crisis ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਨਿੱਜੀ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਲੇ ਦੇ ਸਟਾਕ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੈ। ਰਾਜਪੁਰਾ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟ ਅਤੇ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 5 ਤੋਂ 6 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਕੋਲਾ ਸਟਾਕ ਹੋਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ।

ਰਾਜਪੁਰਾ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟ ਦੀ ਸਥਾਪਿਤ ਸਮਰੱਥਾ 1,400 ਮੈਗਾਵਾਟ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 1,980 ਮੈਗਾਵਾਟ ਹੈ। ਕੋਲੇ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ’ਤੇ ਦਬਾਅ ਕਾਰਨ ਰਾਜਪੁਰਾ ਪਲਾਂਟ ਨੂੰ ਘੱਟ ਲੋਡ ’ਤੇ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ।

ਸਰਕਾਰੀ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਲੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਿਹਤਰ

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਕੇਂਦਰੀ ਕੋਲਾ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ PSPCL ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਲੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨਿੱਜੀ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਿਹਤਰ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਰੋਪੜ, ਲਹਿਰਾ ਮੁਹੱਬਤ ਅਤੇ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਸਾਹਿਬ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚ 4 ਸਤੰਬਰ 2026 ਤੱਕ ਕੋਲੇ ਦਾ ਸਟਾਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਮਾਪਦੰਡ ਦੇ ਕਰੀਬ 117 ਫੀਸਦੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੋਲੇ ਦਾ ਸਟਾਕ ਬਿਹਤਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਰਕਾਰੀ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਉਤਪਾਦਨ ਸਮਰੱਥਾ ਵਰਤੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਰਹੀ। ਅਗਸਤ 2026 ਵਿੱਚ PSPCL ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਰਕਾਰੀ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦਾ ਔਸਤ Plant Load Factor, ਯਾਨੀ PLF, ਕਰੀਬ 42 ਫੀਸਦੀ ਰਿਹਾ।

ਤਕਨੀਕੀ ਖਰਾਬੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਵਧਾਇਆ ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ’ਤੇ ਦਬਾਅ

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ’ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਕੋਲੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਤਕਨੀਕੀ ਖਰਾਬੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਅਸਰ ਪਿਆ ਹੈ। ਰੋਪੜ ਅਤੇ ਲਹਿਰਾ ਮੁਹੱਬਤ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟ ਦੇ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਯੂਨਿਟ ਵਿੱਚ ਤਕਨੀਕੀ ਖਰਾਬੀ ਕਾਰਨ ਉਤਪਾਦਨ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ।

Read Also: ਸਾਬਕਾ ਮੰਤਰੀ Bhagat Chunni Lal ਦਾ 93 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ’ਚ ਦੇਹਾਂਤ, ਜਲੰਧਰ ’ਚ ਅੱਜ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ

7 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਬਿਜਲੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ’ਤੇ ਵੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਦੁਪਹਿਰ 3 ਵਜੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਮੰਗ 15,983 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਦਕਿ ਸੂਬੇ ਦਾ ਕੁੱਲ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰੀਬ 4,585 ਮੈਗਾਵਾਟ ਤੱਕ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਗਰਿੱਡ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਬਿਜਲੀ ਲੈਣ ਦੀ ਲੋੜ ਪਈ।

ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਲੁਧਿਆਣਾ, ਮੰਡੀ ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ, ਜਲੰਧਰ ਅਤੇ ਮੋਹਾਲੀ ਵਰਗੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਕੱਟਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ।

SLDC ਦੇ ਲਾਈਵ ਡਾਟਾ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਵੇਲੇ ਕਿੰਨੀ ਬਿਜਲੀ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ?

ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟ ਲੋਡ ਡਿਸਪੈਚ ਸੈਂਟਰ, ਯਾਨੀ SLDC, ਦੇ ਸਵੇਰੇ 10:28:16 ਵਜੇ ਅਪਡੇਟ ਕੀਤੇ ਲਾਈਵ ਡਾਟਾ ਮੁਤਾਬਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਰਕਾਰੀ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਕੁੱਲ 1,376 ਮੈਗਾਵਾਟ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਇਸ ਵਿੱਚ ਰੋਪੜ ਦੇ GGSSTP ਤੋਂ 333 ਮੈਗਾਵਾਟ, ਲਹਿਰਾ ਮੁਹੱਬਤ ਦੇ GHTP ਤੋਂ 800 ਮੈਗਾਵਾਟ ਅਤੇ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਸਾਹਿਬ ਦੇ GATP ਤੋਂ 243 ਮੈਗਾਵਾਟ ਉਤਪਾਦਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ Independent Power Producers, ਯਾਨੀ IPPs, ਤੋਂ 1,869 ਮੈਗਾਵਾਟ ਬਿਜਲੀ ਮਿਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਰਾਜਪੁਰਾ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟ ਤੋਂ 670 ਮੈਗਾਵਾਟ ਅਤੇ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟ ਤੋਂ 1,199 ਮੈਗਾਵਾਟ ਉਤਪਾਦਨ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ SLDC ਡਾਟਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਰੀਬ 3,245 ਮੈਗਾਵਾਟ ਬਿਜਲੀ ਥਰਮਲ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ।

ਸਥਾਪਿਤ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਿੰਨਾ ਉਤਪਾਦਨ?

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦੀ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਕੁੱਲ ਸਥਾਪਿਤ ਸਮਰੱਥਾ 5,180 ਮੈਗਾਵਾਟ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 1,800 ਮੈਗਾਵਾਟ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 3,380 ਮੈਗਾਵਾਟ ਹੈ।

ਇਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ SLDC ਦੇ ਸਵੇਰੇ 10:28 ਵਜੇ ਦੇ ਡਾਟਾ ਮੁਤਾਬਕ ਅਸਲ ਥਰਮਲ ਉਤਪਾਦਨ 3,245 ਮੈਗਾਵਾਟ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਕੁੱਲ ਸਥਾਪਿਤ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਪੂਰਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕੁੱਲ ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਥਰਮਲ ਉਤਪਾਦਨ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹਾਈਡਲ, ਸੋਲਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲ ਰਹੀ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਗਰਿੱਡ ਤੋਂ ਖਰੀਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਬਿਜਲੀ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।

ਦੇਸ਼ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਕੋਲੇ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵੀ ਅਹਿਮ

ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਕੋਲੇ ਦੀ ਮੰਗ ਨਾਲ ਵੀ ਜੋੜ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਮੰਗ 260 ਗੀਗਾਵਾਟ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਜਾਣ ਅਤੇ ਕੁਝ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਲੇ ਦਾ ਸਟਾਕ ਘਟਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ।

ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕੋਲੇ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਰੇਲ ਰੈਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਡਿਸਪੈਚ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਹਨ। ਕੋਲੇ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟਾਂ ਲਈ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਹੇਗੀ।

ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ’ਤੇ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਸਰ?

ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਕਈ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਹਨ। ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮੰਗ ਉੱਚੀ ਹੈ, ਨਿੱਜੀ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਲੇ ਦਾ ਸਟਾਕ ਸੀਮਤ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਰਕਾਰੀ ਯੂਨਿਟ ਤਕਨੀਕੀ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਹਨ।

ਜੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮੰਗ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਲੇ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਜਲਦ ਸੁਧਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਤਾਂ ਸੂਬੇ ਨੂੰ ਬਾਹਰੋਂ ਹੋਰ ਬਿਜਲੀ ਖਰੀਦਣੀ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਬਿਜਲੀ ਖਰੀਦ ਦੀ ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ’ਤੇ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਫਿਲਹਾਲ ਸਰਕਾਰੀ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਲੇ ਦਾ ਸਟਾਕ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬਿਹਤਰ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਤਪਾਦਨ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਨਿੱਜੀ ਪਲਾਂਟਾਂ ਲਈ ਕੋਲੇ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਖਰਾਬੀਆਂ ਦਾ ਜਲਦ ਹੱਲ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਈ ਅਹਿਮ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।