Iran-Israel ਜੰਗ ਵਿਚਾਲੇ ਬਾਸਮਤੀ ਚੌਲ ਦੀਆਂ ਡਿੱਗੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ, 4 ਲੱਖ ਮੀਟਰਕ ਟਨ ਚਾਵਲ ਫਸਿਆ

ਈਰਾਨ ਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿਚਾਲੇ ਹਵਾਈ ਹਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਵੱਧਦੇ ਖਤਰੇ ਕਾਰਨ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੇ ਲੇਬਨਾਨ ਵਿੱਚ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਈਰਾਨ ਨੇ ਖਾੜੀ ਦੇ ਉਰਜਾ ਢਾਂਚਿਆਂ ਅਤੇ ਟੈਂਕਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਸਟ੍ਰੇਟ ਵਿਚ ਟੈਂਕਰ ਅਤੇ ਕੰਟੇਨਰ ਜਹਾਜ਼ ਰੁਕ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਭਾਅ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਬੀਮਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਕਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਕਵਰੇਜ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਇਸਦਾ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਾਸਮਤੀ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ‘ਤੇ ਪਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਬਾਸਮਤੀ ਨਿਰਯਾਤਕ ਹੈ ਅਤੇ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ, ਇਰਾਨ ਅਤੇ ਯੂਏਈ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁੱਲ ਬਾਸਮਤੀ ਨਿਰਯਾਤ ਦਾ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰਾਈਸ ਐਕਸਪੋਰਟਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਤੀਸ਼ ਗੋਇਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲਗਭਗ 2 ਲੱਖ ਟਨ ਚੌਲ ਆਵਾਜਾਈ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ 2 ਲੱਖ ਟਨ ਭਾਰਤੀ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ‘ਤੇ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਯੁੱਧ ਕਾਰਨ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਰੂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਾਲ ਭਾੜੇ ਦੀਆਂ ਲਾਗਤਾਂ ਦੁੱਗਣੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਰਸਤੇ ਬਦਲਣੇ ਪੈ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਡਿਲਿਵਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਲਗਭਗ 75-80% ਬਾਸਮਤੀ ਨਿਰਯਾਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 31 ਜਨਵਰੀ, 2026 ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ-ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤਕਾਂ ਨੇ 5.4 ਤੋਂ 5.5 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਬਾਸਮਤੀ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ 6.5 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਦੇ ਟੀਚੇ ਦਾ 83% ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਕੁੱਲ ਨਿਰਯਾਤ 60 ਲੱਖ ਟਨ ਸੀ। ਭੁਗਤਾਨ ਸੰਕਟ ਵੀ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਨਿਰਯਾਤ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਯੁੱਧ ਕਾਰਨ ਲਗਭਗ 45% ਫੰਡ ਅਜੇ ਵੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਕੋਲ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਬੀਮਾ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਨਿਰਯਾਤਕਾਂ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਤੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਹੈ।

ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਰਕਤ ਕਰਦਿਆਂ 2 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਮੀਟਿੰਗ ਬੁਲਾਈ। ਵਣਜ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਕਾਰਨ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਰੁਟਾਂ ਤੇ ਮਾਲ ਭਾੜੇ ਤੇ ਹੋ ਰਹੇ ਵਾਧੇ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਫਸੇ ਪੈਸਿਆਂ ਦੀ ਅਸਲ ਮਾਤਰਾ ਪਤਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਡੇਟਾ ਮੰਗਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਨਿਰਯਾਤਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਅਤੇ ਬਾਸਮਤੀ ਨਿਰਯਾਤ ਰੁਟਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸੁਚਾਰੂ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ।